Wie de goudprijs, olieprijs of koperprijs bekijkt, ziet soms meerdere koersen voor dezelfde grondstof. Dat komt doordat de spotprijs en futuresprijs niet hetzelfde meten. De spotprijs gaat over levering op korte termijn, terwijl een futuresprijs hoort bij een contract voor levering of afrekening in een latere maand. Hieronder lees je hoe beide prijzen ontstaan, waarom ze afwijken en wat dit betekent voor beleggers in grondstoffen, ETF’s, ETC’s en futures.
Spotprijs en futuresprijs: het verschil in één overzicht
Kenmerk | Spotprijs | Futuresprijs |
Betekenis | Prijs voor directe of zeer nabije levering | Contractprijs voor levering of afrekening in een toekomstige maand |
Markt | Fysieke of contante markt | Futures- of derivatenmarkt |
Belangrijkste factoren | Actuele vraag, aanbod, voorraad en beschikbaarheid | Spotprijs, rente, opslag, verzekering, verwachtingen en schaarste |
Gebruik | Fysieke handel en prijsreferentie | Prijsrisico afdekken, handelen en prijsontdekking |
Belangrijk risico | Premies, opslag en lokale prijsverschillen | Hefboom, margin, afloopdatum, rollover en basisrisico |
Het belangrijkste verschil is de leveringsdatum. Een futuresprijs is bovendien niet simpelweg een voorspelling van de toekomstige spotprijs. De prijs bevat ook kosten en marktvoorwaarden die horen bij het aanhouden of later leveren van een grondstof.
Wat is de spotprijs van een grondstof?
De spotprijs is de prijs waartegen een grondstof op de contante markt voor directe of zeer nabije levering wordt verhandeld. “Direct” betekent op professionele markten niet altijd levering op dezelfde dag. De precieze afwikkeling verschilt per grondstof, locatie en markt.
Er bestaat ook niet altijd één universele spotprijs. Bij olie kunnen kwaliteit en leveringslocatie verschil maken. Bij metalen en landbouwgrondstoffen spelen onder meer zuiverheid, transport, kwaliteit en regionale beschikbaarheid mee.
Is de spotprijs hetzelfde als de consumentenprijs?
Meestal niet. De spotprijs is doorgaans een professionele marktprijs of benchmark. Bij fysieke aankoop kunnen daar nog productie-, transport-, opslag- en verzekeringskosten, belastingen, handelsmarges en spreads bovenop komen.
Een gouden munt kan daardoor meer kosten dan de goudwaarde op basis van de spotprijs. Bij verkoop kan de ontvangen prijs juist lager liggen. De spotprijs is dus een belangrijk referentiepunt, maar niet automatisch de prijs die jij betaalt of ontvangt.
Wat is de futuresprijs van een grondstof?
De futuresprijs is de prijs van een gestandaardiseerd contract om een bepaalde hoeveelheid van een grondstof in een specifieke toekomstige maand te kopen of verkopen.
De beurs legt onder meer de contractgrootte, kwaliteit, leveringslocatie, afloopdatum en wijze van afwikkeling vast. Sommige futures kunnen tot fysieke levering leiden, terwijl andere financieel worden afgerekend. Veel posities worden vóór de leveringsdatum gesloten of doorgeschoven.
Producenten en afnemers gebruiken futures om prijsrisico’s te beheersen. Een boer kan bijvoorbeeld een toekomstige verkoopprijs gedeeltelijk vastleggen. Een voedingsproducent kan zich juist beschermen tegen stijgende inkoopprijzen.
Beleggers en handelaren kunnen futures gebruiken om op prijsbewegingen in te spelen. Zij krijgen daarbij wel te maken met margin, hefboom, contractgroottes en vaste afloopdata.
💎 Slim beleggen in grondstoffen? Begin goed en met korting.
Vergelijk dan eerst welke brokers toegang bieden tot grondstoffen, ETF’s, aandelen, future, en meer. Vergelijk onze selectie inclusief speciale kortingen die oplopen tot >€350 euro bonus. Bekijk onze vergelijking van brokers voor grondstoffen.
Waarom is een futuresprijs geen zuivere prijsvoorspelling?
Een futuresprijs laat zien tegen welke prijs marktpartijen vandaag bereid zijn een contract voor later te verhandelen. Daarin zitten toekomstverwachtingen verwerkt, maar ook financieringskosten, opslag, verzekering, beschikbare voorraden en de waarde van directe toegang tot de grondstof.
Staat een olie-future voor over zes maanden boven de huidige spotprijs, dan betekent dit niet automatisch dat de markt verwacht dat olie zeker zal stijgen. Het prijsverschil kan voornamelijk voortkomen uit opslag- en financieringskosten.
Hoe bereken je het verschil tussen spotprijs en futuresprijs?
Het verschil tussen de contante prijs en futuresprijs heet de basis. In grondstoffenmarkten wordt deze vaak als volgt berekend:
Basis = spotprijs – futuresprijs
Is de spotprijs 70 en de dichtstbijzijnde future 73, dan is de basis -3. Ligt de spotprijs op 75 en de future op 72, dan is de basis +3.
De basis kan ook worden beïnvloed door kwaliteit, locatie, transportkosten en de gekozen contractmaand.
Vergelijk daarom alleen prijzen van dezelfde grondstof, kwaliteit, valuta en leveringsvoorwaarden. Sommige dataleveranciers of financiële markten hanteren bovendien de omgekeerde notatie. Controleer dus altijd welke definitie wordt gebruikt.
Waarom is de futuresprijs hoger of lager dan de spotprijs?
Voor een opslagbare grondstof kan de relatie vereenvoudigd worden weergegeven als:
Futuresprijs ≈ spotprijs + financiering + opslag + verzekering – convenience yield
De cost of carry omvat de kosten om een fysieke grondstof tot een latere datum aan te houden. Denk aan rente over het gebruikte kapitaal, opslagruimte en verzekering.
De convenience yield is het economische voordeel van directe beschikking over fysieke voorraad. Een fabriek met voldoende koper of olie kan bijvoorbeeld blijven produceren tijdens tijdelijke leveringsproblemen.
Daarnaast veranderen futuresprijzen door verwachtingen over productie, consumptie, voorraden, geopolitiek, seizoenen en weersomstandigheden.
Wat betekent contango bij spotprijs en futuresprijs?
Bij contango zijn futures voor latere levering hoger geprijsd dan de spotprijs of kortlopende futures. De futurescurve loopt dan doorgaans op.
Dit kan voorkomen wanneer er voldoende voorraad beschikbaar is en marktpartijen gecompenseerd willen worden voor rente, opslag en verzekering.
Stel bijvoorbeeld dat olie op de spotmarkt 70 kost, de future over drie maanden 72 en die over zes maanden 74. Dat betekent niet automatisch dat de spotprijs naar 74 stijgt. Een deel van het verschil kan bestaan uit financierings- en opslagkosten.
Wat betekent backwardation bij spotprijs en futuresprijs?
Bij backwardation ligt de spotprijs of kortlopende future boven futures met een latere levering. De futurescurve loopt dan doorgaans af.
Dit kan ontstaan wanneer direct beschikbare voorraad schaars of extra waardevol is. Marktpartijen betalen dan meer voor levering op korte termijn dan voor levering over enkele maanden.
Contango en backwardation beschrijven de vorm van de markt. Ze zijn geen garantie voor de richting waarin de spotprijs daarna zal bewegen.
Waarom bewegen spotprijs en futuresprijs naar elkaar toe?
Naarmate een futurescontract de leverings- of afwikkelingsdatum nadert, hoort het verschil met de vergelijkbare contante markt kleiner te worden. Beide prijzen gaan dan immers vrijwel hetzelfde leveringsmoment vertegenwoordigen.
De mogelijkheid van levering of financiële afrekening ondersteunt deze convergentie. Zonder deze koppeling zouden marktpartijen prijsverschillen kunnen proberen te benutten door in de relatief goedkope markt te kopen en in de duurdere markt te verkopen.
Volledige gelijkheid is in de praktijk niet onder alle omstandigheden vanzelfsprekend. Verschillen in kwaliteit, locatie, transport, opslagcapaciteit of marktstress kunnen tijdelijk basisrisico veroorzaken.
Spotprijs versus futuresprijs bij olie, goud en landbouwgrondstoffen
Dezelfde begrippen kunnen per grondstof anders uitwerken.
Spotprijs en futuresprijs bij olie
Bij olie zijn opslagcapaciteit, transport en actuele voorraden zeer belangrijk. Een ruim aanbod kan contango ondersteunen. Bij acute schaarste kan juist backwardation ontstaan, omdat direct leverbare olie meer waard wordt dan levering op een later moment.
Spotprijs en futuresprijs bij goud
Ook bij goud spelen rente, financiering, opslag en verzekering mee. Goud is langdurig houdbaar en eenvoudiger op te slaan dan veel energie- en landbouwgrondstoffen. De futurescurve kan desondanks veranderen door rente, fysieke vraag, liquiditeit en marktonrust.
Spotprijs en futuresprijs bij tarwe, koffie en cacao
Agrarische grondstoffen zijn gevoelig voor oogstcycli, weersomstandigheden, voorraadkwaliteit en transport. De prijs voor levering na een nieuwe oogst kan daardoor duidelijk afwijken van de prijs van direct beschikbare voorraad.
Bij deze markten is het extra belangrijk om naar de juiste contractmaand te kijken.
Wat betekent het verschil tussen spotprijs en futuresprijs voor beleggers?
Niet ieder beleggingsproduct volgt dezelfde prijs.
Beleggingsvorm | Belangrijkste blootstelling | Belangrijk aandachtspunt |
Fysieke grondstof | Fysieke markt en spotprijs | Opslag, verzekering, premie en spread |
Fysiek gedekte ETC of ETP | Waarde van aangehouden grondstof | Kosten, dekking, tegenpartij en tracking |
Futures-based ETF, ETC of fonds | Reeks futurescontracten | Futurescurve, rolmethode en onderpand |
Grondstofaandeel | Producerend bedrijf | Bedrijfskosten, schuld, management en politiek risico |
Rechtstreekse future | Specifieke contractmaand | Hefboom, margin, afloopdatum en mogelijke levering |
Een futures-based product moet aflopende contracten periodiek vervangen. Dit heet rollen.
In contango wordt doorgaans doorgeschoven naar een duurder contract. Blijft de futurescurve verder gelijk, dan kan dit contract tijdens de looptijd richting de lagere spotprijs bewegen. Hierdoor kan een negatieve rolopbrengst ontstaan.
In backwardation kan het omgekeerde optreden. Een product kan dan een goedkoper, langer lopend contract kopen dat gedurende de looptijd richting de hogere spotprijs beweegt.
Daarom kan een olie- of grondstoffenfonds anders presteren dan de zichtbare spotprijs. Het uiteindelijke resultaat wordt mede bepaald door:
- de beweging van de futuresprijzen;
- contango of backwardation;
- de gekozen rolstrategie;
- rente op het onderpand;
- fondskosten en spreads;
- valutabewegingen;
- trackingverschillen.
Een productnaam met “olie”, “goud” of “grondstoffen” zegt dus nog niet welke prijs daadwerkelijk wordt gevolgd.
Hoe vergelijk je spotprijs en futuresprijs in de praktijk?
Bekijk niet alleen één koers, maar ook de volledige futurescurve. Controleer daarbij:
- de grondstofkwaliteit en leveringslocatie;
- de valuta en prijseenheid;
- de gekozen contractmaand;
- of sprake is van contango of backwardation;
- voorraden, opslagkosten en seizoenseffecten;
- de rolstrategie van een ETF, ETC of ETP;
- kosten, valuta-effecten en productrisico’s.
Een steile curve kan wijzen op hoge draagkosten, ruime voorraden of sterke kortetermijnschaarste. De precieze oorzaak verschilt per grondstof en marktsituatie.
💎 Wil je meerdere markten naast elkaar volgen? Bekijk dan het actuele overzicht met grondstofprijzen, grafieken en marktcontext op Grondstofprijs.com.
Conclusie: wat is het verschil tussen spotprijs en futuresprijs?
De spotprijs is de actuele prijs voor directe of zeer nabije levering. De futuresprijs hoort bij een gestandaardiseerd contract voor levering of afrekening in een toekomstige maand. Het verschil ontstaat onder meer door rente, opslag, verzekering, voorraden, schaarste en verwachtingen.
Voor beleggers is vooral belangrijk dat een futures-based product de spotprijs niet één-op-één hoeft te volgen. Contango, backwardation, rolmethodes, kosten en valuta kunnen het uiteindelijke resultaat sterk beïnvloeden.
Kijk daarom niet alleen naar de opvallende dagprijs. De contractmaand, futurescurve, productstructuur en risico’s bepalen mede welke blootstelling je werkelijk krijgt.
💎 Welke grondstof aandelen vallen nu op? Volg gratis onze energie- en grondstofportfolio. Iedere 2 weken een portfolio update inclusief nieuwe aan- en verkopen. Ontdek de gratis portfolio.
Disclaimer: Grondstofprijs.com geeft geen persoonlijk beleggingsadvies. Wij zijn geen professioneel beleggingsadviseur en niet op de hoogte van jouw persoonlijke financiële situatie. Beleggen kent risico's tot geld verlies, en blijft je eigen verantwoordelijkheid. Lees de volledige disclaimer. Dit artikel kan affiliate links bevatten, dit zijn partnerlinks waarvoor wij eventueel een vergoeding krijgen voor klikgedrag. Dit kost jou niks extra’s (vaak krijg je zelfs korting via onze links).
